Elbette mühendis olma yolculuğunda bizde bazı projelerde görev aldık. Bunların en önemlileri de bitirme projesi ve yarışmaya girdiğimiz projeydi. Yazının geri kalan kısmında projelerimi(zi) az da olsa size tanıtmaya çalışacağım ve onları yaparken nelerle mücadele ettiğimizden bahsedeceğim. Bazı dostça tavsiyelerde bulunabilirim. Ukalalık olarak görmeyin. Amacım burada arkadaşlarıma yada konuyu okuyan insanlara örnek teşkil edecek bir projeyi açıklayarak tecrübelerimi aktarmaktan ibarettir. Başta belirtmem gerekir ki final projesi tamamen İngilizcedir ve çevirmek gibi bir niyetim yoktur.

Not: Derslerle ilgili olan küçük projeleri ( toplam kalite yönetimi projeleri) ve sunumları (bilim tarihi sunumları, kriz yönetimi) Proje&Sunum&Ödev bölümünde bulabilirsiniz.

Projeler:

1. Final Project ~ Access Control with RFID Technology (Best Project in 2006 Engineering Faculty@khas)

2. İndeks İletişim Proje Yarışması ~ Hattical Projesi (En iyi proje seçildi)

Final Projesi, üniversite 4.sınıf son dönemde yapmamın mecburi olduğu projeydi. İlk başta arkadaşlarımla projeye bir türlü karar verememiştik. Çünkü bir mühendis üniversiteden mezun olduktan sonra genellikle yaptığı projesiyle anılır. Eğer robot yaparsanız; şirketler sizi mekatronik mühendisi yada kontrol mühendisi gibi görürler. Yazılımsal veya mikroişlemcili bir proje hazırlarsanız da size yazılımcı mantığı ile bakarlar. Açıkçası şirketler öğrencilerin projelerini etiketleri olarak görürler. Sizin neyle uğraşmaktan zevk aldığınızı ileride ne düşündüğünüzü falan buradan çıkarmaya çalışacaklardır. Tabi bu tamamen saçmalık :) Çünkü üniversitenin bitmek bilmeyen sınavları ve ödevleri arasında sizden ilerisi için kendinize bir etiket takın diyorlar ve sizde seçmek durumunda kalıyorsunuz. Ha diyeceksiniz ki “sen yada sizler o güne kadar hiç mi düşünmediniz, insan oturur ne yapacağına hangi dala yöneleceğini bilir.” Bir bakıma haklısınız ama tam olarak değil. Elbette çoğu öğrenci bölümlerini seçerken zevk aldıkları gibi yönelimlerde bulunuyorlar. Ben mesela Telekomünikasyon ve yazılım tarafına doğru yöneleceğimi biliyordum ve proje grubumda da benim gibi düşünen arkadaşım da vardı. Ama sorun düşünmeyenlerde oluyor. Yani sonuçta elektronik mühendisliği projeleri üniversitemizde(@khas) 4 yada 5 kişilik gruplarla yapılmakta ve grubunuzdaki tüm arkadaşlarınızın sizinle aynı konuda uzmanlaşmak istediğini hiç zannetmiyorum. Artı o güne kadar hiç mi düşünmediniz sorusu için de şöyle diyebiliriz “elbette kafalarımızdan bir çok proje geçiyordu”. Ama dönüp dolaşıp hep aynı yerde tıkanıyorduk. Siz bir şey istiyorsunuz “o yok benimle alakası yok” falan diyerek düşünme olayı döngüye giriyordu.

Tavsiye 1: Grup elemanlarınızı çok iyi seçin! Mümkün olduğunca arkadaşlarınızla değil, projeye kendini verebilecek insanlarla çalışın!

Artı mühendis adayları günümüzde maalesef ve maalesef artık adı gibi “bitirmek” için proje yapıyor. Üzülerek söylüyorum. Bu yüzden de yenilikçi vizyona sahip projeler oluşmuyor. Herkes kopyalama yönüne doğru kaymakta; çoğu insan binlerce kez yapılmış projeleri seçiyorlar amaçları da net ve anlaşılır: “Çok kaynak var; rahatça yaparız.”

Tavsiye 2: Geleceği olan ve yeni teknoloji kullanan bir proje seçin!

Ne diyeyim herkes kendisinden sorumludur. Bizde ne yaptık efendim kasıntıyız ya; bir de idealistiz diye geçiniyoruz ya; zaten derslerimizi de almışız üstten; gittik Türkiye’de uğraşılmayan bir projeyi seçtik:

RFID teknolojisi üzerine bir uygulama projesi. Şimdi ilk başta bazı şeyleri kesinleştirelim. RFID Türkiye’de her yerde kullanılan bir proje, şirketlerin çoğunda kapı sistemleri, güvenlik gibi konularda RFID manyetik kartları kullanılmaktadır. Lakin şöyle bir durum var bu teknolojinin tüm devreleri ithal geliyor. Hem de çok yüksek fiyatlara… Projemize başladığımız da 1-1.5 ayımız sadece RFID üzerine entegre aramakla geçti. Çünkü devre Türkiye’de nadir bir kaç yerde yapıldığı için entegre yok gibi bir şey. Zaten bizim gibi öğrencilere 2-3 tane entegre vermek isteyen de bir şirketinde olacağını zannetmiyorum. En büyük ve en önemli sorunumuz buydu.

Tavsiye 3: Projenize başlamadan önce parçaları Türkiye’de bulabilecek misiniz, iyi araştırın!

Daha sonra yapacağınız projeyi kağıt üzerine en iyi şekilde geçirmeye bakın. Ne yapacağınızı, nasıl yapacağınızı iyi planlayın. Zamanlama diyagramlarına olabildiğince uymaya çalışmalısınız.

Tavsiye 4: İyi bir planlama yapın, plan taslağına uyun!

Projede kullanacağınız yazılımsal konuları önceden çok iyi belirlemelisiniz. Biz bu konuda çok muallakta kaldık. Tavsiye etmiyorum. Başlamadan önce PIC’i hangi dille yazacaksınız? Database ne kullanacaksınız? Yazılımda hangi programlama dili kullanacaksınız? gibi sorulara baştan cevap verin.

Tavsiye 5: Tüm programlama dillerini ve programları başta belirleyin!

Gerisi zaten sizin çalışma temponuza kalacaktır. Arkadaşlarınız arasında mutlaka belirli günlerde toplanmaya özen gösterin ve sizi toplayacak birini de ihmal etmeyin.

Tavsiye 6: Proje liderinizi önceden kesin olarak belirleyin! Proje için haftada mutlaka 1 kez toplanın!

Tavsiyelerimizi söyledikten sonra gelelim projemizden bahsetmeye:

1.) FİNAL PROJECT ~ Access Control with RFID Technology

RFID Teknolojisi Nedir?

RFID, üzerinde mikroişlemci ile donanmış etiket taşıyan bir nesnenin, bu etikette taşıdığı kimlik yapısı ile hareketlerinin izlenebilmesine imkan veren radyo frekansları ile çalışan teknolojiye verilen addır. RFID kelimesinin açılımı İngilizce olarak Radio Frequency Identification’dır.

Oldukça eski bir teknoloji olan RFID’nin kullanımı, İkinci Dünya Savaşı yıllarına kadar uzanmaktadır. Ancak etiketlerin maliyetlerinin yüksekliği ve kullanım zorluğu, RFID teknolojisinin uzunca bir süre şirketler tarafından kullanılamamasına neden olmuştur. 2000li yıllarda etiketlerin ucuzlaması ile (cent mertebelerinde) kullanımı hızla artmıştır.

RFID Teknolojisi Nelerden Oluşur?

RFID teknolojisinde temel olarak RFID etiketi ve RFID okuyucusu en kritik bileşenlerdir. Bunlara ayrıca RFID yazıcısı, RFID anteni, sistemin kullanacağı yazılımı ekleyebiliriz.

Bir RFID etiketi çip, güç kaynağı ve antenden oluşmaktadır. Etiket, bu sayede RFID okuyucularıyla iletişim kurabilir ve veri aktarıp alabilir.

Günümüzde oldukça düşen etiket fiyatları, özellikle 2007-2008 yıllarında dalga dalga RFID kullanımı tetikleyecek unsur olarak görülmektedir. Şu anda -özellikle ABD’de- çok büyük perakendeciler, market zincirleri ve ordu RFID teknolojisini etkin bir şekilde kullanmak için çalışmalar yapmaktadır.

RFID’nin etkileyeceği ve yerini alacağı yegane teknoloji barkot teknolojisidir. Sadece dünyada değil, ülkemizde de çok yoğun bir şekilde kullanılan barkodun RFID’ye göre bazı dezavantajları vardır. Örneğin;

a) Görüş sahası
b) Sadece veri okuma
c) Kısıtlı alan ve okuma oranı

gibi. Ancak barkot teknolojisinin şu anda RFID’ye göre çok güçlü bir özelliği bulunmakta. O da etiket başına maliyeti. Olaya bir de RFID yönünden bakılırsa, kolaylıkla görülebilir ki, maliyet dışında RFID teknolojisi barkoda göre oldukça avantajlı. Çünkü RFID’de;

a) Görüş sahası kavramı yoktur
b) Etiket üzerinde veri okuma/yazma işlemi yapılabilmektedir.
c) Uzun mesafe ve her okumada birden çok kalem mal okunması imkanı vardır. Bu sayede ambarınızda ya da deponuzdaki stoklarınızı haftalar – günler – saatler yerine dakikalar içinde sayabilirsiniz.
d) İnsan / operatör müdahalesine gerek yoktur. Bu sayede uzun dönem maliyetlerinizi tahmin edemeyeceğiniz kadar düşürebilirsiniz.
e) Daha fazla veri taşınabilir. Bu sayede sadece ürünün kodu değil, gerekiyorsa geldiği depo, son kullanma tarihi ya da istenen başka bilgiler etiketlere yüklenebilir.

RFID Etiketleri

RFID etiketleri temel olarak 2′ye ayrılmaktadır. Bunlar aktif ve pasif etiketlerdir. İki etiket türü arasındaki farklar aşağıdaki tabloda kolaylıkla görülebilir.

RFID etiketlerinin ayırt edici bir diğer özelliği de çalıştıkları frekans aralıklarıdır. RFID etiketlerinin çalışma frekanslarını aşağıdaki tabloda görebilirsiniz. Günümüzde yaygın olarak kullanılan etiketlerin frekansları daha çok HF (High Frequency) aralığındadır. Bir etiketin maliyeti sadece aktif ya da pasif olmasına göre değil, çalıştığı frekansa göre de değişmektedir. Endüstride 13.56 MHz’lik etiket kullanılan projeler, şirketlere maliyetleri açısından da oldukça çekici gelmektedir. Ancak bazı uygulamalarda UHF frekans aralığı (800-900 MHz) kullanılması performans adına daha iyi sonuçlar vermektedir. Bizde projemizde 13.56 MHz frekansını kullanan etiketleri(tagleri) kullandık. Devre anlamında yapabileceğimiz en yüksek frekansa sahip devreydi. 800-900 MHz civarındaki devreleri yapmamız mümkün değil. Micro teknoloji kullanan basım aletleri gerekmektedir. Çünkü yüksek frekansta devrenin manyetik alan sorunları çok büyümektedir.

Yüksek frekanasa çıktıkça kartların okuma mesafeleri de büyür. Amerika’nın ünlü Wal-Mart zincirlerinin tüm lojistiği yüksek frekanslardaki RFID teknolojileri ile yapılmaktadır. Büyük ambarlara giren ürünlerin üzerinde bulunan etiketler yardımıyla, depoda tüm ürünlerin yeri kolaylıkla tespit edilebiliyor. Ülkemizde daha bu konuda bir çalışma bulunmamaktadır.

RFID Teknolojisinin Kullanım Alanları

RFID sadece tek bir alan ya da sektörde kullanılır denemez. Bugün büyük alışveriş merkezlerinde, zincir marketlerde, hayvan takiplerinde, havayolları-kargo şirketlerinde kullanılan örnekleri vardır. Bu teknoloji ile şirketlerin avantajları, zamanla azalan insan gücü maliyeti, otomatikleştirilmiş stok kontrolü, ürün takibi ve anında ulaşılabilen envanter bilgisidir. Ayrıca RFID sayesinde şirketlerin iş süreçleri hızlanacak ve ihtiyaç duyulan gelişmiş raporlar hızlı ve doğruluğu yüksek bir şekilde oluşturulabilecektir.

RFID teknolojisi hakkında daha fazla bilgi almak için aşağıda proje dokümanlarını vereceğim. Oradan ayrıntılı şekilde bilgiler alabilirsiniz.( Tüm dokümanlar İngilizcedir! )

BİZ NE YAPTIK?

Biz RFID teknolojisini kullanan bir giriş/çıkış sistemi uygulaması yaptık. Odaklandığımız nokta okulumuzun(Kadir Has Üniversitesi) giriş kapısıydı. Belli kategorilerdeki insanlar için(öğrenciler, görevliler, hocalar) sisteme kayıt tuttuk ve web tabanlı bir ara yüz kullanarak giriş/çıkış bilgilerini kullandırmayı amaçladık. Ayrıntılı amacımız ve zamana göre projemizin gidişat planı(taslağı) şu şekildedir:

GE 400 Final Project Proposal ~ GE 400 Bitirme Projesi Taslağı // şifre: fish

Daha sonra projeyi 2 bölüme böldük: Donanım ve yazılım olarak. 4 kişiden oluşan takımımızda 2 ye bölünerek herkes kendine belli bir bölüm seçti. Ben projenin serial haberleşme kısmında görev aldım(yazılım). İlk başta RFID kartından gelen bilgileri RS232′den alarak okuyan bir firmware geliştirilmesinde(C# ile) görev aldım. Daha sonra da sistemi kontrol eden(kartları,kullanıcıların eklenmesi, bilgilerin görüntülenmesi) ara yüzün kodlarını yazdım.(Asp.Net ile) Aşağıda projemizle ilgili tüm dokümanları bulabileceksiniz. Tüm dokümanlar kopyalama/yapıştırma ya karşı korumalıdır. Artı hepsinin de giriş şifresi vardır.

GE 400 Final Project Presentation ~ GE 400 Bitirme Projesi Sunumu // şifre: fish

GE 400 Presentation Video ~ GE 400 Sunum Videosu (çok şirindir tavsiye ederim.Erdinç ve Ensar’a teşekkür ederiz.) // şifre: fish

GE 400 Final Project Report ~ GE 400 Bitirme Projesi Raporu (Raporda tüm ara yüzü görebilirsiniz. Kullanımı vs.) // şifre: fish

Gerekli datasheetlerde var bunlardan ikisi:

Pic16F877 ~ Pic mikroişlemci datasheeti

25120.pdf ~ bir başka entegre

Not: Eğer isterseniz tüm dokümanların şifresiz ve kopyalamaya açık hallerini benden temin edebilirsiniz. Bunun için nedeni ile birlikte bana iletişim bölümünden bir mail atmanız yeterlidir. Ayrıca Asp.NET ve C# yazılan kodları buraya direk olarak koymuyorum. Yararlanmak isteyenlerde aynı şekilde nedeni ile birlikte mail atabilirler.

2.) İndeks İletişim Proje Yarışması ~ Hattical Projesi

Bu projenin benim için yeri çok ayrıdır. Çünkü okul dışı yaptığım tek projedir. Şans eseri haber sitelerini gezerken gözüme çarpan bir yarışma ilanı ile başladı hikaye. Daha sonra arkadaşlarım Asya ve Emre ile paylaştım yarışmayı. Çünkü tek başıma istediğim şeyleri gerçekleştirmem gerçekten güçtü. İkisinin de kendisine göre çok iyi özellikleri vardı ve projeyi yapmaya gerçekten inanmışlardı. Yarışmaya başladığımızda vize dönemimizdi hala unutamam çünkü sabaha kadar proje ile uğraşıyordum. Sabah 5-6 gibi sınava bakıp uyumadan sınava giriyordum. Çok yorulmuştuk o aralar. Hepsi de topu topu staj içindi. Yarışmanın sonunda büyük firmalardan staj hakları alabilecektik. Malum torpilsiz iyi yerde staj bulmakta zor :) Uzunca süren çalışmalarımızdan sonra gerçekten içimize sinen dört dörtlük bir proje çıkardık. Elimizden gelenin en iyisini yaptık ve başardık.

Her yıl düzenlenen İndeks İletişim Yönetim Stratejileri Yarışması ( http://www.indeksiletisim.com ) hakkında biraz bilgi vereyim. Yarışma her yıl farklı kategorilerde yapılmakta. İlk başta sizlere çok güzelinden 2 tane ön soru geliyor. Esasında amaç orda sizi biraz araştırmaya itmek. Sorulara mantıklı cevap vermeniz bekleniyor çünkü daha sonra yaptığınız projenin altyapısı bu cevaplardan geliyor. Eğer cevaplarınız ve projeniz uyuşmuyorsa zaten baştan kaybetmişsiniz demektir. Daha sonra size verilen genel projeyi belli bir zamana yetiştirmeye çalışıyorsunuz. Eğer güzel bir proje oluşturduysanız ilk 10′a girebilir ve güzel yerlerde staj, eğitim gibi olanaklardan yararlanabilirsiniz.

Cevap 1 // şifre: fish

Cevap 2 // şifre: fish

Projemizin son halini buradan indirebilirsiniz:

Hattical Projesi // şifre: fish

Not: Farklı kaydet.. yaparak indirmenizi tavsiye ederim.